Proces Boekelo, om een stukje grond

Het procesdossier van Arnt Cornelissen van den Born tegen Thijman Sloot van Boekelo, 1656-1658

Inleiding

Om een geschil van meer dan 250 jaar oud over een paar vierkante meter grond en een landweggetje van stal te halen, moet je wel goede redenen hebben. Zeker wanneer dat geschil is vastgelegd in moeilijk leesbare hanepoten vol lastig te begrijpen jargon.
En die redenen zijn er.

Het is even doorbijten, maar de teksten die hier zo nauwkeurig mogelijk getranscribeerd zijn leveren een puzzel op van meer dat 300 stukjes. Voor een beetje puzzelaar is dat niet veel. Maar wees gewaarschuwd: er is geen plaatje van het eindresultaat. De puzzelstukjes kunnen op meerdere manieren gecombineerd worden. Een lastige complicatie is dat de stukjes vaak niet helemaal gaaf zijn. Soms ontbreekt de rand of is kleur zo vervaagd dat je geen idee hebt wat de betekenis is. Ze kunnen zo geordend worden dat ze een beeld geven van de spanningen en intriges in een dorpsgemeenschap. Maar evengoed zo dat duidelijk wordt hoe een deel van het dorp er uit zag, hoe de wegen en de grond gebruikt werden.

Een historische puzzel als deze is vele malen te leggen en blijft elke keer weer spannend.

De teksten zijn niet van een auteur. Een hele groep mensen heeft er in de loop van een paar jaar aan gewerkt. Mensen hebben af en aan gereisd om de situatie met eigen ogen waar te nemen of om ondervraagd te worden over wat ze gezien hebben. Klerken stonden achter hun lessenaar om de pleidooien uit te schrijven. Advocaten raadpleegden hun wetboeken om de juiste termen te vinden en hun geleerdheid te showen. Aan het eind kwamen de rechters die in een vloek en een zucht hun oordeel velden. Het werk van velen dus. Er is aan gewerkt zonder dat voor iemand het eindbeeld helder was en dat is te merken ook.

Het ook een beetje lastig om degene die de teksten heeft overgezet in gemakkelijk leesbare letters, ondergetekende, de auteur te noemen. Ook dat is trouwens geen werk dat je aan een persoon moet overlaten. |Suzette Stumpel heeft er haar kritische blik overheen laten gaan en dat is bij dit soort zaken ook echt nodig.
De illustraties komen uit het procesdossier. Ze laten zien dat de opmerkingen over de ‘slechte handschriften van tegenwoordig’ van alle tijden zijn. Dat stemt tot optimisme. Want met veel geduld kan echt iedereen ze – bijna helemaal – lezen.

Ik daag de lezer uit. Er zijn er nog veel meer en misschien nog wel interessanter dan deze. Dat weet je pas als je ze te pakken hebt en ze niet loslaat voor ze hun geheim hebben prijs gegeven.

Gerrit Breman

Toelichting

 

INHOUDSOPGAVE

Inleiding.

Toelichting.

Hoofdstuk 1 – Pleidooi van de eisers.

Hoofdstuk 2 – Getuigen opgeroepen door de eisers.

Hoofdstuk 3 – Kaarten

        3.1 – kaart AKV 725 A

        3.2 – kaart AKV 725 B

        3.3 – kaart Bennekom 1656 A en B

        3.4 – transcriptie van de teksten op de kaarten

Hoofdstuk 4 – Pleidooi van de verdediging.

Hoofdstuk 5 – Getuigen opgeroepen door de verdediging.

Hoofdstuk 6 – Het vonnis.

Tot besluit

De originele documenten

Klik op een foto voor een vergroting

foto 1

foto 1

 

foto 2

foto 3

foto 4

foto 5

foto 6

Hoofdstuk 1 – Pleidooi van de eisers

Hoofdstuk 2 – Getuigen opgeroepen door de eisers

 

Hoofdstuk 3 – Kaarten

klik op de kaart voor een vergroting

3.1 – kaart AKV 725 A

 3.2 – kaart AKV 725 B

3.3 – kaart Bennekom 1656 A en B

3.4 Transcriptie van de teksten op de kaarten

3.5 Toelichting op kaart 3.3

Hoofdstuk 4 – Pleidooi van de verdediging

 

Hoofdstuk 5 – Getuigen opgeroepen door de verdediging

 

Hoofdstuk 6 – Het vonnis

Tot besluit

nog te schrijven door Gerrit

Contact met Gerrit Breman is mogelijk via info@oudbennekom.nl graag even bij onderwerp vermelden: Gerrit Breman

Bronnen:

(foto’s van Boekelo komen uit het fotoarchief van HVOB)

X